
fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe/Wikimedia Commons
Patroni Roku 2026 (wybrani przez Sejm)
Na liście Patronów Roku wybranych przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej znalazły się zarówno osoby (literaci, naukowcy, artyści, politycy), instytucje oraz wydarzenia mające szczególne znaczenie dla historii, kultury i społeczności naszego kraju. Rok 2026 ma być pretekstem do wspomnień, ale nie tylko. Chodzi również o refleksję nad wartościami, które reprezentowali patroni: niepodległością, solidarnością, twórczością i odpowiedzialnością społeczną.
Józef Maksymilian Ossoliński – w 200. rocznicę śmierci.
Był twórcą i fundatorem Zakładu Narodowego im. Ossolińskich (Ossolineum). Swoje życie poświęcił polskiej kulturze i nauce, był bibliofilem, powieściopisarzem, poetą, badaczem literatury, tłumaczem, leksykografem, historykiem, prekursorem badań nad słowiańszczyzną, a także politykiem. Tworzył prywatną bibliotekę, w której gromadził przede wszystkim piśmiennictwo polskie i dotyczące Polski.
Ignacy Daszyński – w 160. rocznicę urodzin i 90. rocznicę śmierci.
Daszyński był premierem, marszałkiem Sejmu, uchodzi za jednego z ojców polskiej niepodległości. Jego zaangażowanie i aktywność publiczna była skierowana na rozwój demokracji parlamentarnej oraz odrodzenie państwa polskiego. Jako marszałek Sejmu był obrońcą demokracji parlamentarnej, przeciwnikiem imperializmu rosyjskiego i bolszewickiego, zwolennikiem wolności prasy, obrońcą praw mniejszości etnicznych i narodowościowych, orędownikiem edukacji obywatelskiej.
Józef Czapski – w 130. rocznicę urodzin.
Czapski uchodzi za wielkiego Polaka i Europejczyka. Był wybitnym malarzem, który odegrał kluczową rolę w polskiej sztuce dwudziestolecia międzywojennego. Dał świadectwo zarówno okrucieństw, jak i piękna oraz pragnienia prawdy w XX wieku. Czapski to również pisarz, autor esejów o sztuce i literaturze oraz unikatowych dzienników. Był jednym z prekursorów pojednania polsko-ukraińskiego i idei zjednoczonej Europy.
Sergiusz Piasecki – w uznaniu dla dorobku pisarskiego, postawy patriotycznej i walki o polską wolność.
Piasecki był weteranem wojny polsko-bolszewickiej, asem polskiego wywiadu, w czasie II wojny światowej żołnierz AK, po wojnie antykomunistyczny pisarz na emigracji objęty całkowitym zakazem druku przez cenzurę w PRL. „Jeden z najwybitniejszych twórców polskiej literatury XX wieku” - podkreślono w uzasadnieniu.
Stanisław Staszic – w 200. rocznicę śmierci.
Staszic to jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia, pisarz polityczny, publicysta, filozof, tłumacz, przyrodnik, ksiądz katolicki, naukowiec, wybitny Polak, który swoim życiem wpłynął na dzieje Polski. W Królestwie Kongresowym współorganizował instytucje edukacyjne i przemysłowe, modernizował górnictwo i hutnictwo. Jako właściciel ziemski tworzył pionierskie spółdzielnie rolnicze, znosił pańszczyznę. Swój majątek przeznaczył na cele społeczne.
Mieczysław Fogg – w 125. rocznicę urodzin pieśniarza w uznaniu dla jego dorobku artystycznego, zasług dla promocji kultury polskiej na świecie, a także patriotyzmu i postawy, jaką prezentował m.in. w czasie niemieckiej okupacji z okresu II wojny światowej i Powstania Warszawskiego. Uhonorowany Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, wyróżniony Medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, odznaczony m.in. Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.
Polskie Radio – w 100. rocznicę rozpoczęcia regularnego nadawania stałego programu.
„Przez sto lat Polskie Radio było świadkiem zdarzeń, medium reagującym na bieżące wydarzenia. Informowało, bawiło, odegrało niezwykle istotną rolę w edukowaniu, wychowywaniu i kształtowaniu gustów wielu pokoleń” podkreślono w uchwale Sejmu.
Polska Kolej – w 100. rocznicę podpisania przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego rozporządzenia powołującego do życia przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe. Posłowie docenili „ogromny wkład Polskich Kolei Państwowych oraz ich pracowników – zarówno dawnych, jak i obecnych – w budowę i umacnianie polskiej państwowości, kształtowanie etosu służby Polsce, a także w pracę na rzecz rozwoju nowoczesnego transportu publicznego”.
Profilaktyka Zdrowotna – w trosce o przyszłość zdrowotną społeczeństwa oraz w odpowiedzi na dynamicznie zmieniające się wyzwania cywilizacyjne. Celem jest wzmocnienie działań prewencyjnych, promocja zdrowego stylu życia oraz badań profilaktycznych wśród wszystkich grup społecznych – dzieci i młodzieży, dorosłych oraz seniorów.
Patroni Roku 2026 (wybrani przez Senat)
Andrzej Wajda – w 100. rocznicę urodzin oraz 10. rocznicę śmierci.
Wajda to jeden z najwybitniejszych polskich reżyserów, współtwórca polskiej szkoły filmowej. W swoim dorobku artystycznym upamiętniał polską historię i tożsamość kulturową. Jego filmy weszły do kanonu arcydzieł światowego kina, a on sam stał się ambasadorem Polski i polskiej kultury w świecie.
Jerzy Giedroyć – w uznaniu zasług założyciela i redaktora naczelnego paryskiej „Kultury”, który swoją działalnością przyczynił się do kształtowania polskiej myśli politycznej i promowania idei wolnościowych na arenie międzynarodowej. Giedroyć całe życie poświęcił sprawie niepodległości Polski. W 2026 roku przypada 80. rocznica założenia przez niego wydawnictwa „Instytut Literacki” w Rzymie, które było ważnym ośrodkiem życia intelektualnego i kulturalnego Polonii.
Błogosławiona Matka Elżbieta Róża Czacka – w uznaniu wybitnych zasług dla osób niewidomych założycielki zgromadzenia sióstr franciszkanek i prekursorki polskiej tyflologii, czyli nauki o niewidomych. Matka Czacka, która sama była niewidoma, poświęciła życie na rzecz osób niewidomych, tworząc ośrodki edukacyjne i zawodowe, a także wspierając integrację społeczną osób z niepełnosprawnościami wzrokowymi. W podwarszawskich Laskach stworzyła ośrodek pomocy ociemniałym.
Miasto Gdynia – w 100-lecie uzyskania praw miejskich przez Gdynię. Celem jest przypomnienie wyjątkowej historii Gdyni, symbolu dynamicznego rozwoju gospodarczego i nowoczesności w polskiej historii.
Robotnicze Protesty Czerwca 1976 – w 50. rocznicę Robotniczych Protestów Czerwca 1976 w Radomiu, Ursusie i Płocku. Senat postanowił oddać hołd wszystkim uczestnikom protestów robotniczych jako świadectwa walki o sprawiedliwość społeczną i godność człowieka.
Zapraszamy do zapoznania się z gazetką poświęconą Patronom Roku 2026 (gablootka przed biblioteką).